Skip to main content

Šta krije „jaguar“: Da li u Crnoj Gori postoji savremeniji sistem prisluškivanja?

Šta krije „jaguar“: Da li u Crnoj Gori postoji savremeniji sistem prisluškivanja?



Šta krije „jaguar“: Da li u Crnoj Gori postoji savremeniji sistem prisluškivanja?
Ilustracija

Javnost je imala priliku da se upozna sa brojnim zloupotrebama ANB prethodnih decenija među kojima zloupotrebe mjera tajnog nadzora zauzimaju zapaženo mjesto. Umjesto odgovora na pitanja po čijem je nalogu i u čijem interesu su vršene takve zloupotrebe, dolazila su nesuvisla objašnjenja sa floskulama o zaštiti tajnosti povjerljivih podataka.

U Crnoj Gori ne postoji efikasan mehanizam kontrole primjene mjera tajnog nadzora, a pogotovo ne postoji mehanizam kontrole nabavki i upotrebe sredstava kojima se te mjere realizuju, a čija zloupotreba je više nego očigledna. O tome nam govore brojna dešavanja nakon poraza režima Mila Đukanovića u avgustu 2020. godine, počev od protivzakonitog prisluškivanja lidera opozicije, novinara i nazavisnih intelektualaca, preko crkvenih velikodostojnika, pa sve do protivzakonitog prisluškivanja Specijalnog državnog tužioca zbog čega je i pokrenut krivični postupak protiv bivšeg direktora tajne službe.

Pored zluoptreba sredstava za tajni nadzor koje vrši sama ANB, Uprava policije i djelovi Direktorata za obavještajno – bezbjednosne poslove u Ministarstvu odbrane i njihovi pripadnici, to mogu činiti i firme, čak i pojedinci, radeći za svoj ili pak račun nekih centara moći i pojedinaca u zemlji ili inostranstvu.

Postoje indicije da pojedine privatne firme za fizičko – tehničko obezbjeđenje, uredno registrovane za poslove obezbjeđenja i bezbjednodnosnog konsaltinga, posjeduju opremu za tajni nadzor i koriste je protpuno protivznakonito, najčešće za sebe i svoje interese, a često i za potrebe inostranih centara moći, a nerijetko i za pojedine odmetnute djelove bivšeg režima, kriminalne strukture ili uticajne pojedince.

Nadležni organi u Crnoj Gori bi se morali pozabaviti ovim pitanjem, sa posebnim osvrtom na firme za FTO koje imaju konekcije sa nekim stranim bezbjednosnim sistemima i koje, po nekim saznanjima, angažuju čak i dobrovoljce za učešće u borbenim dejstvima u inostranstvu, vrše obezbjeđenja transporta oružja i vojne opreme i obavljaju logističke poslove za potrebe zaraćenih strana na ratištima širom svijeta.

U tom smislu posebno prednjači jedna takva firma u kojoj, nakon penzionisanja, nalaze uhljebljenja visoki službenici ANB, što ukazuje na činjenicu da iza nje stoji državna bezbjednosna struktura. Sa druge strane, pojedinim organizacijama i udruženjima koje su, više nego očigledno, povezane sa državnim institucijama je dodijeljena uloga da se, koristeći resurse službi bezbjednosti, suprostavljaju navodnom hibridnom djelovanju protiv Crne Gore.

Uočeno je da takve organizacije, od kojih je najpoznatiji Digitalno – forenzički centar (DFC) za svoje analitičko – informativno – propagandne poslove koriste podatke i informacije ANB dobijene primjenom mjera tajnog nadzora što je najbolje pokazala njihova analiza slučaja jednog bivšeg poslanika Demokratskog fronta, kao i povezanost sa uredništvom ugašenog portala „UDAR“.

Osim toga, nadležni organi, a prije svega skupštinski Odbor za odbranu i bezbjednost, bi mogli pokrenuti pitanje kontrole nabavki i uvoza sredstava za tajni nadzor, odnosno specijalne bezbjednosne opreme, budući da se ona uopšte ne proizvodi u Crnoj Gori i da je crnogorske službe bezbjednosti istu nabavljaju bez tendera iz inostranstva preko firmi ovlašćenih i registrovanih za tu vrstu trgovine.

Potrebno je da nadležni ostvare uvid u poslovanje uvoznika i trgovaca tom vrstom robe, što najčešće obavljaju penzionisani pripadnici službe i policije i to baš oni koji su radili na tim poslovima sa dobrim konekcijama prema dobavljačima iz inostranstva.

Takve firme, zbog snabdijevanja službi bezbjednosti, rade potpuno van bilo kakve kontrole, zarađuju velike količine novca i nerijetko se upuštaju u određene zloupotrebe prodajući opremu i onima koji je ne bi smjeli posjedovati, prije svega određenim kriminalnim strukturama i drugim interesnim grupama.

Iz baza podataka CPR se ne može zaključiti da se neka registrovana firma bavi uvozom i prodajom specijalne bezbjednosne opreme, što ostavlja prostor za zloupotrebe i mogućnost da i druga lica nabavljaju opremu i kupuju najmodednije sisteme za tajni nadzor, kontrolu i praćenje.

Prema informacijama IN4S-a, istina nezvaničnim, postoji više lica i grupa u Crnoj Gori koja posjeduju i koriste ovu opremu i neka tehnička sredstva za svoje potrebe, a vrlo vjerovatno i za račun nekog drugog. Radi se o veoma skupoj, sofisticiranoj i modernoj opremi koja pruža velike mogućnosti za nadzor i primjenu mjera tajnog nadzora, mnogo moćnijoj od sistema „Jaguar“ o kome se toliko priča u crnogorskoj javnosti.

Po procjeni dobro upućenih u ovu problematiku, plasiranje priče o „Jaguaru“ se vrši smišljeno da bi poslužilo kao pokrivalica za nešto što stvarno postoji, a to je posjedovanje i korišćenje takve opreme od strane pojedinaca ili grupa koji nemaju prava na to, bez obzira da li se radi o grupama i licima iz sistema bezbjednosti ili van njega.

Odgovornost za ovo stanje, u svakom slučaju, snosi prije svega ANB, kao centralna obavještajno – bezbjednosna agencija u državi koja je nadležna, ne samo za primjenu mjera tajnog nadzora u skladu sa zakonom, već da istražuje i otkriva eventualne zloupotrebe tih mjera i sredstava kojima se one realizuju bez obzira od koga ta zloupotreba dolazi.

Konačno, krajnje je vrijeme da se svi koji rukovode sistemom bezbjednosti oslobode rezonovanja po kome se, po difoltu, svaki problem i zloupotreba u radu službi bezbjednosti proglašava državnom tajnom i tako zamajava javnost i ostavlja uskraćenom za odgovore koji građane u suštini i jedino interesuju.

Nikako ne smije biti državna tajna nešto što ukazuje na zloupotrebe službe bezbjednosti jer se na taj način ne štiti ni služba ni država niti njeno ustavno uređenje. Naprotiv, dužnost je rukovodstva ANB i drugih službi bezbjednosti da otkrivaju zloupotrebe u sopstvenim redovima i van njih, izvještavaju nadležne organe radi preduzimanja mjera protiv nosioca tih zluoptreba i upoznaju javnost u potrebnom obimu. Tako se jedino štiti država, jačaju institucije i vraća povjerenje građana u njih.

Posljednje afere su samo podgrijale strahovanja i slutnje da u Crnoj Gori, mimo zvaničnih bezbjednosnih službi i strogih pravnih procedura, postoje pojedinci i centri moći koji, praktično, bez ikakve kontrole i odgovornosti, brutalno gaze ljudska prava primenjujući mjere nadzora i koriste tehnička sredstva za svoje potrebe čime direktno ugrožavaju bezbjednost građanja i ukupnu nacionalnu bezbjednost.

Zloupotrebe službi bezbjednosti kroz protivzakonitu primjenu mjera tajnog nadzora i nelegalno posjedovanje i korišćenje specijalne bezbjednosne opreme nije neobično niti je Crna Gora jedina zemlja u kojoj se to dešava. To se može sresti i u mnogo uređenijim državama i ozbiljnijim službama. Međutim, kada se mjere tajnog nadzora i tehnička sredstva zloupotrebljavaju od strane različitih djelova sistema bezbjednosti da bi se međusobno pratili, prisluškivali i nadzirali predstavlja najbolji pokazatelj da je došlo do ozbiljnog urušavanja tog dijela državnog aparata. To se u Crnoj Gori upravo desilo, što su najbolje pokazali događaji na Cetinju prilikom ustoličenja mitropolita Joanikija.

Znači, u Crnoj Gori se ipak otišlo najdalje, toliko daleko da se može reći da je sistem bezbjednosti ozbiljno urušen i da bez oslanjanja na međunarodne organizacije nije moguće efikasno suprostavljanje kriminalnoj i drugoj nedozvoljenoj djelatnosti.



Komentari

Subscribe
Notify of
0 Komentara
Inline Feedbacks
Pogledaj sve komentare

Povezani članci